Skip to main content

Διαβλέποντας τον δισταγμό των πρυτανικών αρχών να παράσχουν άδεια για γενικές συνελεύσεις, αλλά και θέλοντας να στείλουν ένα ηχηρό μήνυμα στους δικτάτορες, χιλιάδες φοιτητές και φοιτήτριες προχώρησαν στην κατάληψη του ΜΘΕ στις 21 Φεβρουαρίου 1973. Πολλές και πολλοί ανέβηκαν στην ταράτσα, φωνάζοντας συνθήματα και τραγουδώντας το «Πότε θα κάνει ξαστεριά». Η αστυνομία απέκλεισε μεν το κτίριο και τους γύρω δρόμους, αλλά πλήθος κόσμου μαζεύτηκε στην περιοχή, κυρίως στην οδό Ακαδημίας, σχηματίζοντας μια άτυπη αντικαθεστωτική συγκέντρωση. Αρχικά, το κύριο ζήτημα που έθεταν οι φοιτητές/τριες ήταν η κατάργηση του διατάγματος για τις υποχρεωτικές στρατεύσεις. Σταδιακά, όμως, κυριάρχησε στις φωνές και στα πανό το αίτημα για «Ελευθερία». Οι αντιδράσεις εντός και εκτός της κατάληψης έλαβαν τόσο μεγάλες διαστάσεις ώστε ο Στυλιανός Παττακός, αντιπρόεδρος της χούντας, μετέβη στην Πρυτανεία για να λάβει ο ίδιος μέρος στις διαπραγματεύσεις μεταξύ καθηγητών και φοιτητών, θέλοντας έτσι να ασκήσει τη μεγαλύτερη δυνατή πίεση. Οι
φοιτητές δεν πτοήθηκαν· παρέμειναν εντός του κτιρίου όλο το βράδυ ενώ, σε ένδειξη συμπαράστασης, κάτοικοι της Αθήνας άναψαν κεριά στους δρόμους και στα απέναντι μπαλκόνια. Το επόμενο πρωί, χάρη και στη μεγάλη δημοσιότητα που έδωσε ο Τύπος στα γεγονότα, και παρά την προσπάθεια της αστυνομίας να τους διαλύσει, ο συγκεντρωμένος κόσμος αυξανόταν, όσο οι φοιτητές και οι φοιτήτριες συνέχιζαν με τον ίδιο δυναμισμό τα συνθήματα και τα τραγούδια από την ταράτσα.

Η κατάληψη δεν ήταν επαρκώς προετοιμασμένη ώστε να διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το απόγευμα της 22ας Φεβρουαρίου οι φοιτητές και οι φοιτήτριες, ύστερα από συνεννόηση με τη Σύγκλητο, αποφάσισαν να αποχωρήσουν από τη Νομική, θεωρώντας ότι το ηχηρό μήνυμά τους είχε περάσει στην κοινωνία. Η εκκένωση του κτιρίου ήταν ομαλή στην αρχή. Τις επόμενες ώρες, όμως, ακολούθησαν συμπλοκές και δεκάδες συλλήψεις από την αστυνομία στην ευρύτερη περιοχή του κέντρου της πρωτεύουσας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Τύπος δεν μπόρεσε να μεταδώσει λεπτομέρειες για την εκτεταμένη καταστολή, καθώς, από την επομένη της εκκένωσης, η χούντα επέβαλε ένα ανεπίσημο καθεστώς λογοκρισίας, απαγορεύοντας στις εφημερίδες να δημοσιεύουν για το φοιτητικό κίνημα οτιδήποτε άλλο πέραν των επισήμων ανακοινώσεων. Δεν ίσχυε το ίδιο, όμως, και για το εξωτερικό. Η κατάληψη της Νομικής έκανε τον γύρο του κόσμου, αποτελώντας έτσι την πρώτη αντιδικτατορική ενέργεια με πραγματικά διεθνή αντίκτυπο. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, στις
3 Μαρτίου, πραγματοποίησε ομιλία με ιδιαίτερα απειλητικό τόνο σε μέλη των Συγκλήτων των πανεπιστημίων, προειδοποιώντας ότι δεν θα ανεχόταν αντίστοιχα περιστατικά στο μέλλον. Πλέον, το φοιτητικό κίνημα είχε αναδειχτεί σε κύριο φορέα αντίδρασης απέναντι στο δικτατορικό καθεστώς.

Συλλογή

Φοιτητές και φοιτήτριες στην ταράτσα της Νομικής Σχολής με πλακάτ και πανό. Αρχείο ΕΡΤ/Συλλογή Α. Σαρρηκώστα

Οι πανηγυρικές αντιδράσεις φοιτητών στο Πολυτεχνείο μετά την κατάληψη της Νομικής (21-2-1973). Αρχείο Γ. Βερνίκου

Ανακοίνωση Συγκλήτου για την κατάληψη της Νομικής (22-2-1973). Αρχείο Πρωτοκόλλου ΙΑ ΕΚΠΑ

Οι καθηγητές της Ιατρικής Σχολής, με επιστολή τους προς τη Σύγκλητο του ΕΚΠΑ, στήριξαν το αίτημα των φοιτητών ενάντια στο μέτρο της διακοπής της αναβολής στρατεύσεων (21-2-1973). Αρχείο Πρωτοκόλλου ΙΑ ΕΚΠΑ

Χειρόγραφο σημείωμα του Στ. Παττακού στο οποίο υπενθύμιζε στα μέλη της Συγκλήτου του ΕΚΠΑ το «καθήκον» τους, όπως φρόντιζε, άλλωστε, να καταστήσει σαφές με την αυτοπρόσωπη παρουσία του στις διαπραγματεύσεις με τους φοιτητές (21-2-1973). Αρχείο Πρωτοκόλλου ΙΑ ΕΚΠΑ

Το αφιέρωμα του περιοδικού Επίκαιρα για την κατάληψη της Νομικής (2/1973). ΑΣΚΙ/ΕΜΙΑΝ

Η ταράτσα της Νομικής γεμάτη από νέους και νέες. ΑΣΚΙ/ΕΜΙΑΝ

Την επομένη της κατάληψης της Νομικής, ο αγώνας των φοιτητών ήταν το πρώτο θέμα στις εφημερίδες όλης της Ελλάδας. Εκτενή δημοσιεύματα μετέφεραν στο αναγνωστικό κοινό τα φοιτητικά αιτήματα και περιέγραφαν τον δυναμισμό της κινητοποίησης (22-2-1973). Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων

Ο καθηγητής της Νομικής, Παναγιώτης Ζέππος, με επιστολή του προς τη Σύγκλητο του ΕΚΠΑ, καλούσε τους συναδέλφους του να ταχθούν στο πλευρό των φοιτητών (22-2-1973). Αρχείο Πρωτοκόλλου ΙΑ ΕΚΠΑ

Η ταράτσα της Νομικής από την οδό Ακαδημίας. Αρχείο Γ. Βερνίκου

Ψήφισμα στήριξης της κατάληψης της Νομικής από τους έλληνες φοιτητές του Παρισιού (22-2-1973). ΑΣΚΙ

Φοιτητές και φοιτήτριες στην ταράτσα με υψωμένες γροθιές. ΙΑ ΕΚΠΑ

Σε αντίθεση με την πρώτη μέρα της κατάληψης, η λογοκρισία της χούντας επέβαλε την περιορισμένη προβολή της εκκένωσης του κτιρίου της Νομικής στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων (23-2-1973). Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων

Πανό με το σύνθημα «Ελευθερία». Αρχείο Γ. Βερνίκου

Η ανακοίνωση της Συγκλήτου για την εκκένωση του κτιρίου της Νομικής Σχολής (22-2-1973). Αρχείο πρωτοκόλλου ΙΑ ΕΚΠΑ

Τρεις εκ των εκπροσώπων των φοιτητών που συμμετείχαν τις διαπραγματεύσεις με την Πρυτανεία. Φωτογραφία από Athens News. Διακρίνονται από αριστερά οι Γρηγόρης Κοσσυβάκης, Τιτίκα Σαράτση και Κλειώ Κόντου (23-2-1973). ΙΑ ΕΚΠΑ/ Δωρεά Τ. Σαράτση

Πρωτοσέλιδο της Αthens News την επομένη του τερματισμού της κατάληψης. Η Athens News κυκλοφορούσε μεν στην Αθήνα αλλά ήταν γραμμένη στα αγγλικά, μία ιδιαιτερότητα που ίσως της επέτρεψε να μην υποστεί το καθεστώς λογοκρισίας των άλλων εφημερίδων, (23-2-1973). ΙΑ ΕΚΠΑ/ Δωρεά Τ. Σαράτση

Συγκρούσεις με τις αστυνομικές δυνάμεις στους γύρω δρόμους (22-2-1973). Αρχείο Γ. Βερνίκου

Αστυνομικός σέρνει από τα μαλλιά νεαρή διαδηλώτρια (22-2-1973). Αρχείο Γ. Βερνίκου